Jaarverslag

Met de heropening werden ook de vernieuwde vaste presentaties over het Friese paard, akkerbouw, veeteelt en zuivel in gebruik genomen. De grootste vernieuwing was De wereld van het Friese paard, die in nauwe samenwerking met het KFPS tot stand kwam. Ook kreeg het museum nieuwe ruimtes voor educatie en bijeenkomsten.

Ondanks dat het museum pas halverwege mei weer voor publiek toegankelijk was, ontvingen we in 2025 circa 10.000 bezoekers.

Achter de schermen werd ondertussen verder gewerkt aan de ontwikkeling van het museum. Educatie kreeg opnieuw veel aandacht, studenten leverden een bijdrage aan nieuwe presentaties en de samenwerking met verschillende partners werd voortgezet en uitgebreid.

Het jaar kreeg in december een bijzonder slot. Op 18 december 2025 was het precies honderd jaar geleden dat de eerste landbouwtentoonstelling werd geopend die uiteindelijk zou leiden tot het Fries Landbouwmuseum. Met een startsymposium en een nieuwe tijdlijn werd het jubileumjaar afgetrapt.

Na de sluiting vanaf november 2024 werd in de eerste maanden van 2025 hard gewerkt aan de afronding van de nieuwbouw en de herinrichting.

Op 16 mei vond de feestelijke heropening plaats. Voorafgaand aan de opening trok een stoet met Friese paarden en historische rijtuigen door Leeuwarden richting het museum.

Met de heropening werden verschillende vernieuwde museumonderdelen in gebruik genomen:

• De wereld van het Friese paard
• Akkerbouw
• Veeteelt
• Zuivel
• Nieuwe educatieruimte
• Multifunctionele ruimte
• Nieuwe expositieruimte

De nieuwe inrichting geeft meer ruimte aan beleving en verhalen en vormt de basis voor de verdere ontwikkeling van het museum.

De wereld van het Friese paard

Een belangrijke vernieuwing was de vaste expositie De wereld van het Friese paard – van boerenpaard tot filmster, ontwikkeld in samenwerking met het Koninklijk Friesch Paarden-Stamboek (KFPS).

De tentoonstelling vertelt hoe het Friese paard zich ontwikkelde van werkpaard op de boerderij tot een internationaal bekend cultuuricoon. Historische objecten worden gecombineerd met fotografie, film en interactieve onderdelen. Een prominente plek is ingeruimd voor het geprepareerde Friese paard Keje fan ‘e Kilewier.

Akkerbouw, Veeteelt en Zuivel

Ook de vaste presentaties over akkerbouw, veeteelt en zuivel werden vernieuwd. Aan de hand van objecten, foto's en verhalen wordt de ontwikkeling van de Friese landbouw zichtbaar gemaakt.

Marleen Felius

In 2025 was werk te zien van Marleen Felius, internationaal bekend om haar schilderijen en tekeningen van rundveerassen. Haar werk sluit nauw aan bij de collectie van het voormalige Nationaal Veeteelt Museum.

Johannes Elsinga

Op 18 december opende een kleine tentoonstelling met schilderijen van de Friese kunstenaar Johannes Elsinga. Zijn werk geeft een beeld van het Friese boerenleven en landschap van ongeveer honderd jaar geleden en sloot daarmee aan bij het 100-jarig jubileum van het museum.

Ondanks de sluiting in de eerste maanden van het jaar vonden verschillende activiteiten plaats.

13 februari – Lezing Anne-Goaitske Breteler
Lezing De laatste dagen van de dorpsgek.

Voorjaarsvakantie – Help Pake & Beppe De Vakantie Door
Omdat het museum nog gesloten was, vond het programma plaats bij Dairy Campus. Kinderen gingen hier onder begeleiding kaas maken.

9 maart – De geur van hooi
Lezing en pop-up expositie door Tialda Hoogeveen.

10 april – Goed leven als aardbewoners
Lezing door filosoof Michiel Korthals.

16 mei – Heropening Fries Landbouwmuseum
Feestelijke heropening van het vernieuwde museum.

12 september – Uit in Huis
Deelname aan Uit in Huis, de jaarlijkse start van het culturele seizoen in Leeuwarden.

17 tot en met 25 oktober –  Indoor Friesland
Het Fries Landbouwmuseum was aanwezig bij Indoor Friesland in het WTC Expo in Leeuwarden.

20 november – Hoe we uit het dorp vertrokken
Lezing door Wouter Mensink.

18 december – Startsymposium 100 jaar Fries Landbouwmuseum
Feestelijke start van het jubileumjaar met gespreksleider Henk van der Zwaag.

Op 18 december 1925 werd in Leeuwarden een grote landbouwtentoonstelling geopend. Deze tentoonstelling vormde de basis voor de collectie waaruit later het Fries Landbouwmuseum ontstond.

Precies honderd jaar later werd op 18 december 2025 het jubileumjaar ingeluid met een symposium.

Professor Marijn Molema van de Rijksuniversiteit Groningen nam de bezoekers mee in honderd jaar landbouwgeschiedenis. De familie Holtrop vertelde vanuit meerdere generaties over de veranderingen op het boerenbedrijf. Lector Martina Sura-de Jong van Hogeschool Van Hall Larenstein richtte de blik op de toekomst van voedselproductie. De middag stond onder leiding van Henk van der Zwaag.

Onderwijs bleef ook in 2025 een belangrijke taak van het museum. Dankzij een bijdrage van het Mondriaan Fonds bleef Annemiek Homan als educatief medewerker aan het museum verbonden.

Naast de bestaande lessen werd verder gewerkt aan het educatieve aanbod. Een nieuwe les Van graan tot koekje voor groep 3 en 4 werd verder ontwikkeld. Leerlingen ontdekken daarbij waar graan vandaan komt, hoe het wordt verwerkt en gaan vervolgens zelf aan de slag.

Ook ontvingen we dit jaar weer studenten van de opleiding Veeteelt van Aeres in het kader van hun introductiedagen.

Tijdens de sluiting van het museum werd voor Help Pake & Beppe De Vakantie Door samengewerkt met Dairy Campus. Zo konden de kinderactiviteiten ondanks de verbouwing doorgaan.

Ook studenten droegen in 2025 bij aan de ontwikkeling van het museum. Zo werkten derde- en vierdejaarsstudenten van de opleiding Software Development van Firda voor het vak Ontwerp aan een museumproject.

Daarnaast kregen twee eerder ontwikkelde studentenprojecten een plek in het museum:

Stikstof in beeld

Eline Vermeulen en Beatriz Bettencourt da Silva Reis, studenten van de master Educatie en Communicatie van de Rijksuniversiteit Groningen, ontwikkelden de presentatie Stikstof in beeld.

Op informatiepanelen wordt uitgelegd welke rol stikstof speelt in de natuur en waarom bepaalde stikstofverbindingen een belangrijke rol spelen in het maatschappelijke debat. Bezoekers kunnen aansluitend hun kennis testen.

Boerderij in beeld

Dennis Middelbosch, student Communication & Multimedia Design aan NHL Stenden, maakte een virtuele reconstructie van de historische museumboerderij.

Bezoekers kunnen digitaal door de boerderij wandelen en zien hoe de in 1909 naar ontwerp van architect W.C. de Groot gebouwde boerderij er oorspronkelijk uitzag. Daarbij is onder andere aandacht voor de bijzondere inrichting van de voormalige koeienstal.

Beide studentenprojecten zijn sinds 2025 in het museum te zien.

Ook in 2025 werd intensief samengewerkt met verschillende organisaties. Belangrijke samenwerkingspartners waren onder andere:

• Platform Agrarische Musea
• Koninklijk Friesch Paarden-Stamboek (KFPS)
• Fryske Akademy / Lânboukundich Wurkferbân
• Platform Friese Rassen en Gewassen
• Boerderijenstichting Fryslân
• Dairy Campus
• Mama Mascha, mei Nynke
• Van Hall Larenstein
• Rijksuniversiteit Groningen
• Firda

Deze samenwerkingen hadden betrekking op onder andere tentoonstellingen, educatie, activiteiten, kennisuitwisseling, horeca en de verdere ontwikkeling van het museum.

Ook achter de schermen werd verder gewerkt aan het beheren, registreren en digitaal toegankelijk maken van de omvangrijke collectie.

Eind 2025 waren online ongeveer:

• 10.000 objecten
• 35.000 foto's
• 6.000 boeken en tijdschriften

toegankelijk.

Vrijwilligers spelen een belangrijke rol bij het registreren, beschrijven en digitaliseren van de collectie.

Het museum beschikte eind 2025 over 3,3 fte aan medewerkers, waaronder een uitzendkracht en ZZP’ers.

Daarnaast waren ongeveer 55 vrijwilligers actief. Zij waren onder andere betrokken bij baliediensten en gastvrijheid, collectiebeheer, educatie, rondleidingen, activiteiten en technische en praktische werkzaamheden.

De inzet van vrijwilligers was ook tijdens de verbouwing, herinrichting en heropening van grote waarde.

• Bezoekers - ca. 10.000
• Websitebezoeken - ca. 25.000
• Instagram - 1.046 volgers
• Facebook - 1.340 volgers
• LinkedIn - 319 volgers
• Nieuwsbriefabonnees - 4.393
• Medewerkers - 3,3 fte
• Vrijwilligers - ca. 55
• Objecten online - ca. 10.000
• Foto’s online - ca. 35.000
• Boeken en tijdschriften online - ca. 6.000

Met de heropening van het vernieuwde museum en de start van het 100-jarig jubileum werd 2025 een belangrijk jaar in de geschiedenis van het Fries Landbouwmuseum. Na een periode van bouwen en vernieuwen ligt er een stevige basis om verder te werken aan een museum waarin de geschiedenis, het heden én de toekomst van landbouw en voedsel samenkomen.