Opening Food for Thought | *Second Thought

Onder leiding van Esther de Snoo, hoofdredacteur van Nieuwe Oogst, vond een debat plaats rond het centrale thema van *Second Thought: Hoe zorgen wij voor voldoende voedsel voor iedereen, met respect voor de aarde, haar bodem, planten, dieren en mensen, binnen een vitaal voedselsysteem?

Aan het debat namen deel:

• André Hoogendijk, directeur van BO Akkerbouw;
• Eduard de Bruijn, directeur van LTO Noord;
• prof. dr. ir. Jaap Seidell, emeritus hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam;
• Maurits Rijpkema, melkveehouder en bestuurslid van Agrarische Jongeren Fryslân (AJF);
• Abel Kooistra, gedeputeerde Landbouw van de provincie Fryslân (BBB);
• Evert Stellingwerf, wethouder van de gemeente Leeuwarden (PRO).

Voorafgaand aan het debat lichtte Peter Wester, directeur van het museum, toe dat de dubbelexpositie Food for Thought | *Second Thought naadloos aansluit bij de nieuwe koers van het museum. De positie van de landbouw in de samenleving is de afgelopen decennia sterk veranderd. Waar vroeger circa 30 procent van de bevolking werkzaam was in de landbouw, is dat tegenwoordig nog slechts ongeveer drie procent. Daarmee is ook de maatschappelijke afstand tot de sector gegroeid. Tegelijkertijd staat de landbouw regelmatig ter discussie in de media en het publieke debat. Naast de bijzondere landbouwcollectie wil het museum daarom meer aandacht besteden aan de maatschappelijke betekenis van landbouw, voedselproductie en voedselverwerking. Daarbij staat het stimuleren van dialoog centraal, zonder daarbij een waardeoordeel op te leggen. Wester sprak zijn trots uit over het feit dat in het jubileumjaar deze twee exposities tot stand zijn gekomen met medewerking van maar liefst 24 deelnemende organisaties.

Vervolgens gaf Kadir van Lohuizen, freelance fotograaf en maker van de tentoonstelling “Food for Thought”, een toelichting op zijn project. Vanuit persoonlijke nieuwsgierigheid onderzocht hij hoe ons voedsel tegenwoordig wereldwijd wordt geproduceerd. "Ik kom nog uit de tijd van de seizoensgroenten," vertelde Van Lohuizen. "Nu kunnen we het hele jaar door vrijwel alle groenten eten en lijken tomaten altijd even groot en even rood." Aanvankelijk was er binnen de sector enige terughoudendheid om hem toegang te geven tot productielocaties. Uiteindelijk wist hij echter uiteenlopende schakels van de voedselketen vast te leggen, variërend van Nederlandse tomatenkassen en distributiecentra tot kwekerijen in Kenia en grootschalige veehouderijbedrijven in Saudi-Arabië. De tentoonstelling biedt daarmee een indrukwekkend beeld van de moderne voedselproductie. Volgens Van Lohuizen zijn de foto's niet bedoeld als oordeel. “Ik laat alleen zien en (ver)oordeel niet. Mensen zijn heel goed in staat zelf een mening te vormen, daar hebben ze mij niet voor nodig.”

De panelleden deelden vervolgens hun visie op de toekomst van het voedselsysteem.

André Hoogendijk schetste een toekomstbeeld van een voedselsysteem waarin de hele keten samenwerkt aan duurzame én rendabele voedselproductie. Daarbij zag hij de volgende rollen voor Nederland: het behouden van de wereldwijde koppositie in zaden en pootaardappelen, een belangrijke bijdrage aan de voedselvoorziening in Noordwest-Europa met onder meer aardappelen, zuivel en groenten en een betekenisvolle rol voor lokale en regionale voedselketens.

Maurits Rijpkema pleitte voor meer duidelijkheid vanuit de overheid. Volgens hem ervaren boeren al jarenlang onzekerheid over het landbouwbeleid. Die situatie maakt het voor jonge ondernemers lastig om toekomstgerichte keuzes te maken, terwijl zij hun bedrijf juist met passie willen ontwikkelen en daarbij oog hebben voor natuur, milieu en maatschappelijke verwachtingen.

Jaap Seidell benadrukte het belang van een gezonde voedselomgeving. Volgens hem moet beleid op het gebied van voeding onafhankelijk zijn van de voedingsindustrie. Gezonde keuzes zouden betaalbaarder en aantrekkelijker moeten worden, terwijl ongezonde alternatieven minder vanzelfsprekend zouden moeten zijn. Daarnaast pleitte hij voor meer voedseleducatie, een integrale benadering van landbouw, klimaat en gezondheid, en sterkere regionale voedselketens die consumenten dichter bij boeren en minder bewerkt voedsel brengen.

Eduard de Bruijn wees op de grote innovatiekracht van de Nederlandse landbouwsector. Innovatie zal volgens hem een belangrijke rol spelen bij het oplossen van de uitdagingen waar de sector voor staat. Tegelijkertijd stelde hij dat voedsel in de toekomst waarschijnlijk duurder zal worden, wanneer de werkelijke maatschappelijke kosten beter in de prijs worden verwerkt.

Abel Kooistra benadrukte de kansen voor Noord-Nederland als voedselregio. Volgens hem biedt de regio uitstekende mogelijkheden om voedselproductie te combineren met maatschappelijke doelen op het gebied van waterbeheer, natuurontwikkeling en brede welvaart.

Evert Stellingwerf onderstreepte het belang van samenwerking tussen overheden, onderwijs en agrarische partijen. Daarbij wees hij specifiek op de rol van scholen in het stimuleren van gezonde voedingsgewoonten bij kinderen.

Tijdens het aansluitende debat mengde ook het publiek zich nadrukkelijk in de discussie. Onderwerpen als gezondheid, true pricing, de waarde van korte en lokale voedselketens en het verdienvermogen van boeren kwamen uitgebreid aan bod.

De conclusie van de middag was dat er geen eenvoudige antwoorden bestaan op de vraag hoe we ons toekomstige voedselsysteem moeten inrichten. Wel werd duidelijk dat samenwerking tussen boeren, overheid, bedrijfsleven, wetenschap en consumenten essentieel is om tot duurzame oplossingen te komen.

Met deze inspirerende bijeenkomst is de discussie dan ook zeker niet afgesloten. Later dit jaar wordt het centrale thema verder uitgediept tijdens diverse evenementen die aansluiten bij de tentoonstellingen Food for Thought en *Second Thought.

- Joris Scholten Linde